Δελφινοι

πάλι παραιτήθηκε ο Αλαβάνος?

Τα σοβιέτ των χρηματαγορών

7 Σχόλια


Oil study

© Villi.Ingi / flickr

Εδώ και αρκετό καιρό ο καπιταλισμός άρχισε να δείχνει την σκοτεινή πλευρά του. Και είναι πλέον φανερή ακόμη και σε ανθρώπους σαν εμένα που η απογοήτευση από την αριστερά, τους μετάλλαξε σε μουτζαχεντίν της ελεύθερης αγοράς. Τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα και η σαφής χρησιμότητα τους δίνουν σταδιακά την θέση τους σε μία νέα μορφή συγκεντροποίησης των αγορών, την τιτλοποίηση των πάντων. Το πετρέλαιο και η τιμή του αποτελούν το πρώτο ορατό δείγμα μίας μεταστροφής που μπορεί να αποβεί μοιραία.

Το πετρέλαιο είναι ένα προϊόν η τιμή του οποίου καθορίζεται υπό κανονικές συνθήκες από τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης. Η αγορά πετρελαίου ορίζεται από τις κινήσεις των παραγωγών, των μεταποιητών, των διανομέων και των καταναλωτών. Οι τεχνικές που χρησιμοποιεί ο καθένας μπορεί να μην είναι πάντα στην κατεύθυνση του υγιούς ανταγωνισμού, όμως η διάχυση της λειτουργίας της αγοράς στους φυσικούς της παίκτες, οδηγεί τις περισσότερες φορές στις απαραίτητες διορθώσεις.

Τι γίνεται όμως όταν ένα αγοραίο προιόν σαν το πετρέλαιο τιτλοποιείται? Όταν η αξία του μετατρέπεται από αξία προιόντος σε αξία τίτλου? Τότε εισβάλουν στην αγορά νέοι, ισχυροί κεφαλαιακά, παράγοντες οι οποίοι δίνουν στο προιόν νέο περιεχόμενο και συνεπώς νέα αξία. Μεταλλάσουν τους παράγοντες επηρεασμού τις τιμής. Έτσι η παραγωγική δυνατότητα, τα αποθέματα, το επίπεδο της κατανάλωσης χάνουν την σύνδεση τους με την τιμή του προιόντος και μετατρέπονται σε απλά άλλοθι κερδοσκοπίας. Η τιμή του πετρελαίου καθορίζεται πλέον από την χρονική στιγμή, τις επενδυτικές στρατηγικές, τα καρτέλ των funds, τους έξυπνους και ανόητους επενδυτές. Οι παραγωγοί και οι χρήστες του προιόντος μένουν εκτός και αρκούνται στο να πληρώνονται ή να πληρώνουν.

Είναι η νέα αυτή κατάσταση μία διαφορετική μορφή αγοράς? Σαφέστατα όχι. Όποιον ορισμό και αν χρησιμοποιήσει κανείς. Καταρχήν η προσφορά και η ζήτηση απομακρύνονται από τους φυσικούς τους φορείς. Οι μηχανισμοί των τιμών καθορίζονται πλέον κεντρικά, μέσα από ένα ιδιότυπο πάρε δώσε μεταξύ ομοειδών παραγόντων. Δημιουργέιται στο μέσο της αγοράς ένας κόμβος που συγκεντρώνοντας την κίνηση του προιόντος προσδιορίζει μόνος του τα χαρακτηριστικά της προσφοράς και της ζήτησης μέσω ενός εσωτερικού μηχανισμού κερδοσκοπίας. Η αξία του πετρελαίου μετατρέπεται σε αξία της κατοχής του πετρελαίου και αυτή με την σειρά της σε αξία της αξίας της κατοχής του πετρελαίου. Το πετρέλαιο που παράγει ενέργεια γίνεται χαρτί που παράγει κέρδος. Το προιόν μετουσιώνεται και συνεπώς τόσο οι παραγωγοί όσο και οι καταναλωτές του αλλάζουν. Και δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα με αυτό το φαινόμενο αν δεν ίσχυε το εξής παράδοξο, η ρευστότητα της αγοράς του νέου προιόντος να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά από τους καταναλώτές του παλιού. Με απλά λόγια, αγοράζουμε πετρέλαιο με την τιμή των τίτλων του πετρελαίου τους οποίους όμως δεν μπορούμε να κάψουμε σε κανέναν καυστήρα.

Όμως, όσο και αν διαφωνήσουν κάποιοι, όταν μία πολύ μικρή αγορά με τους δικούς της κανόνες επεμβαίνει και επιβάλλεται σε μία πολύ μεγαλύτερη αγορά με διαφορετικούς κανόνες και διαφορετικό προορισμό, τότε η δεύτερη ορίζεται πλέον ως κεντρικά κατεθυνόμενη αγορά. Και αυτό ακριβώς είναι σήμερα η αγορά του πετρελαίου, μία αγορά οι τιμές της οποίας είναι τεχνιτές και κεντρικά καθοριζόμενες. Ίσως όχι από κρατικά κέντρα, σίγουρα όμως από χρηματοοικονομικά. Και από ότι φαίνεται η κακοδιαχείριση και η αδιαφάνεια δεν αποτελούν χαρακτηριστικά του κράτους ως οικονομικού παράγοντα, αλλά εν γένει όλων των πόλων κεντρικής διαχείρισης των αγορών.

Όταν ένα προιόν των 60 δολαρίων έφτασε να αξίζει 100, σίγουρα κάποιος έβαλε το χέρι του. Και αυτό το χέρι δυστυχώς δεν είναι αόρατο. Γινόμαστε μάρτυρες της ραγδαίας εμφάνισης νέων σοβιέτ που από τα μίζερα γραφεία του κρεμλίνου και τις παγερές κολεκτίβες μεταφέρθηκαν στα sexy γραφεία του City και της Wall street. Ο νέου τύπου κεντρικός σχεδιασμός των αγορών ακολουθεί διαφορετικές τεχνικές αλλά έχει τους ίδιους στόχους. Το ερώτημα είναι αν θα υποστούμε την άνοδο και την κατάρρευση ενός ακόμα σοβιετικού συστήματος ή θα επιταχύνουμε την απαραίτητη νέα περεστρόικα ώστε να έρθει λίγο πιο έγκαιρα από την τελευταία.

Advertisements

Written by Christos

11 Δεκεμβρίου 2007 στις 12:28 πμ

Αναρτήθηκε στις Οικονομία

Tagged with , ,

7 Σχόλια

Subscribe to comments with RSS.

  1. Έχετε απόλυτο δίκιο, σε ότι αφορά την τιτλοποίηση των πάντων.
    Θυμήθηκα τα… ομόλογα θανάτου, που τιτλοποιούν μελλοντικές απαιτήσεις από ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής (λεπτομέρειες εδώ.
    Και μη χειρότερα με την παντοδυναμία του παγκοσμιοποιημένου κερδοσκοπικού κεφαλαίου με DNA ακρίδας.
    Τώρα, σε ότι αφορά την περεστρόικα, ας μην ξεχνούμε ότι οδήγησε σε πλήρη συστημική ανατροπή, αντί για τον εκδημοκρατισμό που επαγγέλονταν.
    Μπορούμε ως κοινωνία να διεκδικήσουμε περιορισμούς στην κίνηση και την ισχύ των κερδοσκοπικών κεφαλαίων;

    Under Const-Action

    11 Δεκεμβρίου 2007 at 6:23 μμ

  2. Δεν ξέρω αν μπορούμε όμως είναι αναγκαίο. Και το είπες σωστά. Η κοινωνία πρέπει να το διεκδικήσει. Η κοινωνία και οι δυνάμεις της παραγωγής και της πραγματικής οικονομίας. Και εκεί αργά ή γρήγορα θα υπάρξει (όπως έχει ξανασυμβεί πολλές φορές) η μεγάλη σύγκρουση μεταξύ αυτών που παράγουν τον πλούτο και αυτών που απλώς τον διαχειρίζονται αποκομίζοντας πολλαπλάσια κέρδη.

    Christos

    11 Δεκεμβρίου 2007 at 10:48 μμ

  3. «όταν μία πολύ μικρή αγορά με τους δικούς της κανόνες επεμβαίνει και επιβάλλεται σε μία πολύ μεγαλύτερη αγορά με διαφορετικούς κανόνες και διαφορετικό προορισμό, τότε η δεύτερη ορίζεται πλέον ως κεντρικά κατεθυνόμενη αγορά. Και αυτό ακριβώς είναι σήμερα η αγορά του πετρελαίου, μία αγορά οι τιμές της οποίας είναι τεχνιτές και κεντρικά καθοριζόμενες»

    το κειμενο μου φαινεται λιγο ακατανοητο. η αγορα πετρελαιου ειναι κεντρικα κατευθυνομενη, απο τον ΟΠΕΚ φυσικα! ολη η εισοδος νεων επενδυτων κτλ στην οποια αναφερεσαι δεν σημαινει οτι γινεται πιο κεντρικα κατευθυνομενη αλλα ακριβως το αναποδο!

    Η τιτλοποιηση γενικα βοηθα στο να εισερχονται νεοι επενδυτες, κανει την αγορα πιο βαθια οποτε δεν καταλαβαινω καθολου τους ισχυρισμους εδω.

    «Όταν ένα προιόν των 60 ευρώ έφτασε να αξίζει 100, σίγουρα κάποιος έβαλε το χέρι του.»

    εκτος του οτι αυτο δεν ξερω να στηριζεται πουθενα σαν ισχυρισμος (δεν εχει η ελευθερη αγορα αλλαγες τιμων δηλαδη?) βασιζεται και σε ψευδη στοιχεια. ποτε εφτασε το πετρελαιο τα 100 ευρω? μαλλον εννοεις δολλαρια, που ειναι κατι εντελως διαφορετικο (και ανακριβες αλλα τεσπα)

    παντως εδω εχεις και μια εξηγηση, η πτωση του δολλαριου ευθυνεται εν μερει για την ανοδο της τιμης του πετρελαιου σε δολλαρια (μια και η Ευρωπη πχ καταναλωνει σε ευρω και η ανοδος της τιμης σε δολλαρια δεν την αγγιζει απαραιτητα).

    S G

    13 Δεκεμβρίου 2007 at 11:08 μμ

  4. Η τιτλοποίηση κατά τη γνώμη μου μπορεί να κάνει μια αγορά πιο βαθιά ή πιο συγκεντρωμένη, ανάλογα με τον τύπο της αγοράς. Έχω μία υποψία ότι τι δεύτερο ισχύει όταν τιτλοποιούνται καταναλωτικά αγαθά, αγαθά που φτάνουν (και τελικά) πληρώνονται από τους καταναλωτές. Οι καταναλωτές όμως δεν συμμετέχουν στις χρηματιστηριακές αγοραπωλησίες και αυτό δημιουργεί προβλήματα. Δεν είναι το ίδιο με την αγορά μετοχών στην οποία η συντριπτική πλειοψηφία των συναλλαγών γίνεται μέσω χρηματιστηρίων. Πάντα υπήρχαν τα χρηματιστήρια καταναλωτικών προιόντων, όμως οι αλλαγές στο χρηματοοικονομικό σύστημα, τα νέα προιόντα, οι τίτλοι χωρίς αντίκρυσμα στην πραγματική οικονομία δημιουργούν μία μάλλον virtual αγορά. Και φοβάμαι ότι οι εικονικές αγορές δεν έχουν ως σκοπό την διάχυση του ρίσκου αλλά στιγμιαίες συγκεντρώσεις και διαχύσεις κεφαλαίων με σκοπό την κερδοσκοπία. Οι τιμές που καθορίζονται από μία τέτοια διαδικασία δεν είναι αυθόρμητες κατά την γνώμη μου αλλά βασίζονται σε χρηματοοικονομικές στρατηγικές του ενός ή του άλλου ισχυρού παίκτη.
    Ο ΟΠΕΚ από την άλλη μπορεί να χρησιμοποιεί ενίοτε πρακτικές καρτέλ, όμως δεν παύει να αποτελεί τον παραγωγό πετρελαίου και συνεπώς έχει κάθε δικαίωμα να έχει λόγο για την τιμή του. Οι διαδικασίες που ακολουθούν οι παραγωγοί αποτελούν κομμάτι μίας πραγματικής αγοράς (και όταν παρεκλίνουν επεμβαίνει η κρατική ρύθμιση), οι διαδικασίες όμως που χρησιμοποιούν μεσάζοντες που δεν προσφέρουν τίποτα στον κύκλο του προιόντος δεν νομίζω ότι μπορούν να είναι ανεκτές μακροπρόθεσμα.Όλη η θεωρία περί εμβάθυνσης της αγοράς και διάχυσης του κόστους μέσω της τιτλοποίησης δεν έχει (ορατές τουλάχιστον) αποδείξεις ορθότητας.
    Για τα ευρώ έχεις προφανώς δίκιο (διορθώθηκε ήδη στο κείμενο). Δεν καταλαβαίνω γιατί η αύξηση του ευρώ σε σχέση με το δολάριο αύξησε τις τιμές του πετρελαίου. Οι χώρες που συμβάλουν στην αυξημένη ζήτηση (Κίνα, Ινδία) αγοράζουν ακόμη σε δολάρια. Η αύξηση της ζήτησης στην Ευρώπη δεν είναι καν συγκρίσιμη. Η ισοτιμία ευρώ δολαρίου είναι πράγματι ένα δώρο των χρηματοαγορών προς τους ευρωπαίους, δεν είναι όμως και αυτή κεντρικά ρυθμισμένη από τις μεγάλες κρατικές και ιδιωτικές τράπεζες? Δεν βλέπω ούτε και σε αυτή την περίπτωση κάποια διάχυση του ρίσκου, όπως δεν βλέπω και κανέναν λόγο (όπως και στην περίπτωση των επιτοκίων) τα σοβιέτ των τραπεζών να μην αποφασίσουν κάποια στιγμή να αναστρέψουν την πορεία του ευρώ. Και τότε τελείως τεχνητά για μία ακόμη φορά η τιμή του πετρελαίου θα αυξηθεί δραματικά για λόγους που δεν έχουν καμία σχέση με την ζήτηση ή την προσφορά του αγαθού.
    Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι να δούμε κάποια στιγμή ποιο ποσοστό της αύξησης της τιμής του πετρελαίου οφείλεται στην αυξημένη ζήτηση και ποιο στις κερδοσκοπικές πιέσεις. Οι δεύτερες πρέπει να εξαλειφτούν σε κάθε περίπτωση για αγαθά κρίσιμης κοινωνικής σημασίας όπως τα ενεργειακά προιόντα.

    Christos

    17 Δεκεμβρίου 2007 at 10:37 μμ

  5. «Η τιτλοποίηση κατά τη γνώμη μου μπορεί να κάνει μια αγορά πιο βαθιά ή πιο συγκεντρωμένη, ανάλογα με τον τύπο της αγοράς.»

    δεν ξερω τι ορισμους χρησιμοποιεις, με τους δικους μου η τιτλοποιηση φερνει παντα νεους επενδυτες, αρα κανει την αγορα παντα πιο βαθια (βαθος=χονδρικα ο αριθμος επενδυτων στην αγορα).

    Εσυ μαλλον εννοεις κατι αλλο, οτι η τιτλοποιηση μπορει να φερεθ αυξηση των διακυμανσεων σε μια αγορα (ακριβως επειδη ερχονται περισσοτεροι επενδυτες). Αυτο ειναι πιθανο αλλα δεν ξερω γιατι το βλεπεις σαν τοσο τεραστιο προβλημα. Χαρη στην τιτλοποιηση μπορεις παντα να ασφαλιζεσαι εναντιον μεγαλων διακυμανσεων.

    «Δεν είναι το ίδιο με την αγορά μετοχών στην οποία η συντριπτική πλειοψηφία των συναλλαγών γίνεται μέσω χρηματιστηρίων.»

    δεν καταλαβαινω την διαφορα. οι μετοχες αγοραπωλουνται σχεδον παντα για κερδοσκοπικους λογους προφανως. οι μονες αγορες βασικα που εχουν να κανουν με τον βασικο σκοπο της μετοχοποιησης (δηλαδη την συμμετοχη ιδιωτων στο κεφαλαιο μιας εταιρειας) ειναι κατα την πρωτη εισαγωγη της εταιρειας στο χρηματιστηριο!

    «Δεν καταλαβαίνω γιατί η αύξηση του ευρώ σε σχέση με το δολάριο αύξησε τις τιμές του πετρελαίου. Οι χώρες που συμβάλουν στην αυξημένη ζήτηση (Κίνα, Ινδία) αγοράζουν ακόμη σε δολάρια.»

    το ευρω δεν ειναι το μονο νομισμα που ανεβηκε εναντι του δολλαριου, για την ακριβεια το δολλαριο επεσε σχεδον εναντι σε καθε αλλο σημαντικο νομισμα. Αλλα δεν ξερω και γιατι θεωριες την ευρυτερη ευρωζωνη τοσο αμελητεα στην αγορα πετρελαιου, με τα στοιχεια που βλεπω ειμαστε λιγο μικροτεροι καταναλωτες απο τις ΗΠΑ που εχουν το 20% της παγκοσμιας καταναλωσης.

    «Η ισοτιμία ευρώ δολαρίου είναι πράγματι ένα δώρο των χρηματοαγορών προς τους ευρωπαίους, δεν είναι όμως και αυτή κεντρικά ρυθμισμένη από τις μεγάλες κρατικές και ιδιωτικές τράπεζες?»

    !! οχι! εδω οι Γαλλοι φυσανε και ξεφυσανε για να πεσει το ευρω αλλα οι αγορες δεν παιρνουν ειδηση…

    «δεν βλέπω και κανέναν λόγο (όπως και στην περίπτωση των επιτοκίων) τα σοβιέτ των τραπεζών να μην αποφασίσουν κάποια στιγμή να αναστρέψουν την πορεία του ευρώ»

    για ποια σοβιετ μιλας? οι αγορες συναλλαγματος ειναι τεραστιες με παρα πολλους παικτες και τεραστια κεφαλαια! και η πορεια του ευρω δεν θα αναστραφει οσο το δολλαριο δεν ειναι ελκυστικο, δεν ειναι θεμα αποφασης καποιου σοβιετ.

    «Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι να δούμε κάποια στιγμή ποιο ποσοστό της αύξησης της τιμής του πετρελαίου οφείλεται στην αυξημένη ζήτηση και ποιο στις κερδοσκοπικές πιέσεις. Οι δεύτερες πρέπει να εξαλειφτούν σε κάθε περίπτωση για αγαθά κρίσιμης κοινωνικής σημασίας»

    α) γιατι
    β) πως θες να γινει αυτο?

    S G

    18 Δεκεμβρίου 2007 at 1:05 πμ

  6. Αυτό που βασικά με απασχολεί είναι το ποσοστό της παγκόσμιας ρευστότητας που καταναλώνεται σε κερδοσκοπικές δραστηριότητες στερώντας πόρους από την καινοτομία και την εξέλιξη της παραγωγικής διαδικασίας. Δεν αμφισβητώ ότι το μεγαλύτερο κομμάτι των οικονομικών δραστηριοτήτων κινούνται (μέχρι σήμερα) με ατμομηχανή το χρήσιμο κέρδος, δηλαδή το κέρδος που προέρχεται από την προστιθέμενη αξία της παραγωγής ή της παροχής υπηρεσιών. Φοβάμαι όμως ότι ολοένα και περισσότερο η κερδοσκοπία, την οποία ορίζω μάλλον ως την δημιουργία τεχνητού κέρδους μέσω της εκμετάλλευσης διαδικασιών της αγοράς, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο στο παγκόσμιο οικονομικό γίγνεσθαι. Και όσο αυτή η μορφή κερδοσκοπίας είναι κατανεμημένη σχετικώς ομοιόμορφα έχει καλώς. Όταν όμως αρχίζει να συγκεντρώνεται τότε φαίνεται να μετατρέπεται στην πιο αναποτελεσματική μορφή συγκέντρωσης καπιταλιστικού κεφαλαίου.
    Όσον αφορά την νομισματική πολιτική, δεν βλέπω κάποιον τρόπο με τον οποίο να αλληλεπιδρούν με την αξία του εκάστοτε νομίσματος οι περισσότεροι χρήστες του. Οι αγορές συναλλάγματος είναι τεράστιες σε επίπεδο κεφαλαίων, οι παίκτες όμως είναι απελπιστικά λίγοι σε σχέση με τους πραγματικούς χρήστες του χρήματος. Αυτοί οι λίγοι (σχετικά επαναλαμβάνω) παίκτες επιδρούν με τρόπο που στο μυαλό μου φαντάζει συγκεντρωτικός. Τόσο οι παγκόσμιοι οικονομικοί θεσμοί και οργανισμοί που ούτως ή άλλως αποφασίζουν συγκεντρωτικά με έλλειψη πλήρους δημοκρατικής νομιμοποίησης (αλλά ας πούμε ότι αυτός είναι ο ρόλος τους) όσο (και αυτό είναι το χειρότερο) αδιαφανείς παράγοντες που διακινώντας τεράστια κεφάλαια επηρεάζουν την αξία του χρήματος κατά το δοκούν, μεταλλάσσοντας πλήρως την πραγματική αξία του όπως αυτή θα προσδιοριζόταν σε μία όσο το δυνατόν πιο κατανεμημένη αγορά.

    Christos

    18 Δεκεμβρίου 2007 at 1:39 πμ

  7. «Όσον αφορά την νομισματική πολιτική, δεν βλέπω κάποιον τρόπο με τον οποίο να αλληλεπιδρούν με την αξία του εκάστοτε νομίσματος οι περισσότεροι χρήστες του. Οι αγορές συναλλάγματος είναι τεράστιες σε επίπεδο κεφαλαίων, οι παίκτες όμως είναι απελπιστικά λίγοι σε σχέση με τους πραγματικούς χρήστες του χρήματος.»

    τολμω να πω στα πεταχτα οτι ειναι οι αγορες με τον μεγαλυτερο αριθμο παιχτων. Καθε εξαγωγικη επιχειρηση, καθε τουριστας (δυνητικος ή πραγματικος) επηρεαζει την τιμη ενος νομισματος.

    Οι χρηματοοικονομικοι επενδυτες σε αυτες τις αγορες προσπαθουν να προβλεψουν τις αναγκες ολων αυτων των παιχτων και ειναι οι αντισυμβαλομενοι στα διαφορα συμβολαια που εχουν αναγκη. Ετσι εως καποιον βαθμο η παρουσια τους ειναι πολυ οφελιμη.

    «αδιαφανείς παράγοντες που διακινώντας τεράστια κεφάλαια επηρεάζουν την αξία του χρήματος κατά το δοκούν»

    ε δεν ειναι κατα το δοκουν, αυτο λεω. Κανενας επενδυτης δεν ειναι αρκετα μεγαλος ωστε να κινει την αγορα συναλλαγματος μονος του, επαναλαμβανω μιλαμε για μια πραγματικα τεραστια αγορα, ας πουμε για τα μεγαλα νομισματα ειναι πιθανοτατα η αποτελεσματικοτερη αγορα στον κοσμο με επενδυτικες ευκαιριες (τυπου arbitrage) να εξαλειφονται σε κλασματα δευτερολεπτου.

    S G

    19 Δεκεμβρίου 2007 at 5:07 μμ


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: