Δελφινοι

πάλι παραιτήθηκε ο Αλαβάνος?

Η δημοκρατία στις επιχειρήσεις

leave a comment »


Ένα σημαντικό θέμα με το οποίο καταπιάνεται ο Wolf, προτείνοντας το ως λύση στην απόκλιση μεταξύ των αμοιβών των εργαζομένων και του επιχειρηματικού κέρδους είναι ο εκδημοκρατισμός των επιχειρήσεων και εν γένει του χώρου εργασίας. Ένα θέμα που ειδικά τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται περιστασιακά στην δημόσια συζήτηση χωρίς όμως να έχει μπεί σε μία μόνιμη ατζέντα διαβούλευσης για πολλούς λόγους.

Η βασική σκέψη είναι γιατί ενώ αποδεχόμαστε την δημοκρατική λειτουργία ως την βέλτιστη στον χώρο της κοινωνίας και του κράτους δεν κάνουμε την ίδια παραδοχή και στον χώρο των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Γιατί οι εταιρίες λειτουργούν επί της ουσίας υπό ένα καθεστώς Αθηναικής δημοκρατίας όπου λίγοι stakeholders (βλέπε Αθηναίοι πολίτες ή μέτοχοι) αποφασίζουν δημοκρατικά για τα κρίσιμα ζητήματα την ίδια ώρα που οι πολλοί τους οποίους και αφορούν (βλέπε δούλοι ή υπάλληλοι) μένουν εκτός ουσιαστικής λήψης αποφάσεων.

Το συγκεκριμένο ζήτημα είναι τεράστιας κρισιμότητας και έχει αντιμετωπιστεί σε πολλά επίπεδα και με πολλές μορφές. Το σχήμα που τελικά επικρατεί εως σήμερα είναι αυτό της ιεραρχικής δομής στην οποία κύριο λόγο στις αποφάσεις έχει η ιδιοκτησία μέσω των εκπροσώπων του management ενώ η πλευρά των εργαζομένων συμβαλλει δευτερευόντως μέσω του συνδικαλισμού.

Ο Wolf, όχι και τόσο εύστοχα οφείλω να ομολογήσω, παρουσιάζει ως εναλλακτικό μοντέλο επιχειρηματικής οργάνωσης το παράδειγμα των τεχνολογικών start-ups της silicon valley στις οποίες οι υψηλά καταρτισμένοι μηχανικοί λαμβάνουν εξολοκλήρου τον έλεγχο της παραγωγής τους και του χρόνου τους. Διατείνεται ότι αυτό το μοντέλο οδηγεί σε πιο ευτυχισμένους εργαζόμενους και πιο καινοτόμες επιχειρήσεις, λέγοντας μάλλιστα ότι οι πιο σημαντικές επιτυχίες του καπιταλισμού την τελευταία δεκαετία προήλθαν από εταιρίες που οργανώθηκαν σε ένα σχεδόν κομμουνιστικό μοντέλο. Δυστυχώς έχει δίκιο μόνο εν μέρει. Το συγκεκριμένο μοντέλο έχει πράγματι τεράστια δυναμική μόνο όμως σε περιπτώσεις επιχειρήσεων εντάσεως αποκλειστικά εργασίας και μάλιστα υψηλού επιπέδου κατάρτισης. Σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που απαιτούν μεγάλες ποσότητες κεφαλαίου (βιομηχανία) και μεγάλο αριθμό ανθρώπων χαμηλών δεξιοτήτων, το συγκεκριμένο μοντέλο ελέγχου της παραγωγής από τους φορείς της αρχίζει να εμφανίζει τους περιορισμούς του. Περιορισμοί που είναι γνώστοι εδώ και πολλά χρόνια.

Ωστοσο, καθώς η παρούσα κρίση φανέρωσε ένα τεράστιο έλλειμα στην ικανοτητα διαχείρισης των πόρων από την μεριά του κεφαλαίου και των managers, η συζήτηση σχετικά με τους τρόπους και το μέγεθος της συμμετοχής των πραγματικών παραγωγών στην λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων γίνεται ξανά επίκαιρη.

Και το δίλλημα σε αυτόν τον διάλογο είναι εμφανές. Μπορεί ο εκδημοκρατισμός των χώρων εργασίας να ξεπεράσει τις παραδοσιακές αγκυλώσεις της δημοκρατικής λειτουργίας που έχουν να κάνουν με την ποιότητα της πληροφορησης, τις πελατειακές σχέσεις, την σπατάλη χρόνου σε διαδικασίες και την αργή λήψη αποφάσεων? Τα προβλήματα αποτελεσματικότητας που εισάγονται από το άνοιγμα της λήψης αποφάσεων σε περισσότερους είναι τελικά λιγότερα ή περισσότερα από αυτά που παρουσιάζονται εξαιτίας κακών αποφάσεων λίγων ανθρώπων με μονομερή κίνητρα (κυρίως κέρδους) και ελλειπούς παραγωγικής κατάρτισης? Απόψεις έχουν κατατεθεί πολλές, πειράματα έχουν γίνει επίσης πολλά, η συζήτηση είναι πολύ μεγάλη και χωρίς προφανείς απαντήσεις. Είναι όμως μία καλή ευκαιρία να ανοίξει. Γιατί στην τωρινή συγκυρία οι προσεγγίσεις για την εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης, τον ελεγχό της και τις ροές του χρήματος μοιάζουν επιφανειακές αν δεν ασχοληθούμε με την ουσία της παραγωγικής οργάνωσης και κουλτούρας με νέα σχήματα και μία αναθεωρημένη οπτική της ένοιας «αποτελεσματικότητα».

Advertisements

Written by Christos

19 Οκτωβρίου 2008 στις 4:46 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: