Δελφινοι

πάλι παραιτήθηκε ο Αλαβάνος?

Archive for the ‘Οικονομία’ Category

20 εκατομμύρια άνεργοι λόγω της κρίσης

leave a comment »

Σύμφωνα με υπεύθυνους του ΟΗΕ για θέματα εργασίας, η οικονομική κρίση θα οδηγήσει στην ανεργία περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους στον επόμενο χρόνο (via AP).

Άραγε θα υπάρξει σχέδιο οικονομικής στήριξης των θυμάτων αυτής της κατάστασης ανάλογο του σχεδίου διάσωσης των τραπεζών? Ρητορικό το ερώτημα.

Πάντως σύμφωνα με τον Juan Somavia, τον γενικό διευθυντή του διεθνούς οργανισμού εργασίας, απαιτείται άμεση κρατική στήριξη τόσο στους ανέργους που θα πολλαπλασιαστούν όσο και στις συντάξεις των μικροεπενδυτών συνταξιούχων που χάνουν τις μικρές περιουσίες τους λόγω της πτώσης των χρηματηστιρίων. Ίδωμεν.

Written by Christos

20 Οκτωβρίου 2008 at 10:42 μμ

Η δημοκρατία στις επιχειρήσεις

leave a comment »

Ένα σημαντικό θέμα με το οποίο καταπιάνεται ο Wolf, προτείνοντας το ως λύση στην απόκλιση μεταξύ των αμοιβών των εργαζομένων και του επιχειρηματικού κέρδους είναι ο εκδημοκρατισμός των επιχειρήσεων και εν γένει του χώρου εργασίας. Ένα θέμα που ειδικά τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται περιστασιακά στην δημόσια συζήτηση χωρίς όμως να έχει μπεί σε μία μόνιμη ατζέντα διαβούλευσης για πολλούς λόγους.

Η βασική σκέψη είναι γιατί ενώ αποδεχόμαστε την δημοκρατική λειτουργία ως την βέλτιστη στον χώρο της κοινωνίας και του κράτους δεν κάνουμε την ίδια παραδοχή και στον χώρο των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Γιατί οι εταιρίες λειτουργούν επί της ουσίας υπό ένα καθεστώς Αθηναικής δημοκρατίας όπου λίγοι stakeholders (βλέπε Αθηναίοι πολίτες ή μέτοχοι) αποφασίζουν δημοκρατικά για τα κρίσιμα ζητήματα την ίδια ώρα που οι πολλοί τους οποίους και αφορούν (βλέπε δούλοι ή υπάλληλοι) μένουν εκτός ουσιαστικής λήψης αποφάσεων.

Το συγκεκριμένο ζήτημα είναι τεράστιας κρισιμότητας και έχει αντιμετωπιστεί σε πολλά επίπεδα και με πολλές μορφές. Το σχήμα που τελικά επικρατεί εως σήμερα είναι αυτό της ιεραρχικής δομής στην οποία κύριο λόγο στις αποφάσεις έχει η ιδιοκτησία μέσω των εκπροσώπων του management ενώ η πλευρά των εργαζομένων συμβαλλει δευτερευόντως μέσω του συνδικαλισμού.

Ο Wolf, όχι και τόσο εύστοχα οφείλω να ομολογήσω, παρουσιάζει ως εναλλακτικό μοντέλο επιχειρηματικής οργάνωσης το παράδειγμα των τεχνολογικών start-ups της silicon valley στις οποίες οι υψηλά καταρτισμένοι μηχανικοί λαμβάνουν εξολοκλήρου τον έλεγχο της παραγωγής τους και του χρόνου τους. Διατείνεται ότι αυτό το μοντέλο οδηγεί σε πιο ευτυχισμένους εργαζόμενους και πιο καινοτόμες επιχειρήσεις, λέγοντας μάλλιστα ότι οι πιο σημαντικές επιτυχίες του καπιταλισμού την τελευταία δεκαετία προήλθαν από εταιρίες που οργανώθηκαν σε ένα σχεδόν κομμουνιστικό μοντέλο. Δυστυχώς έχει δίκιο μόνο εν μέρει. Το συγκεκριμένο μοντέλο έχει πράγματι τεράστια δυναμική μόνο όμως σε περιπτώσεις επιχειρήσεων εντάσεως αποκλειστικά εργασίας και μάλιστα υψηλού επιπέδου κατάρτισης. Σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που απαιτούν μεγάλες ποσότητες κεφαλαίου (βιομηχανία) και μεγάλο αριθμό ανθρώπων χαμηλών δεξιοτήτων, το συγκεκριμένο μοντέλο ελέγχου της παραγωγής από τους φορείς της αρχίζει να εμφανίζει τους περιορισμούς του. Περιορισμοί που είναι γνώστοι εδώ και πολλά χρόνια.

Ωστοσο, καθώς η παρούσα κρίση φανέρωσε ένα τεράστιο έλλειμα στην ικανοτητα διαχείρισης των πόρων από την μεριά του κεφαλαίου και των managers, η συζήτηση σχετικά με τους τρόπους και το μέγεθος της συμμετοχής των πραγματικών παραγωγών στην λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων γίνεται ξανά επίκαιρη.

Και το δίλλημα σε αυτόν τον διάλογο είναι εμφανές. Μπορεί ο εκδημοκρατισμός των χώρων εργασίας να ξεπεράσει τις παραδοσιακές αγκυλώσεις της δημοκρατικής λειτουργίας που έχουν να κάνουν με την ποιότητα της πληροφορησης, τις πελατειακές σχέσεις, την σπατάλη χρόνου σε διαδικασίες και την αργή λήψη αποφάσεων? Τα προβλήματα αποτελεσματικότητας που εισάγονται από το άνοιγμα της λήψης αποφάσεων σε περισσότερους είναι τελικά λιγότερα ή περισσότερα από αυτά που παρουσιάζονται εξαιτίας κακών αποφάσεων λίγων ανθρώπων με μονομερή κίνητρα (κυρίως κέρδους) και ελλειπούς παραγωγικής κατάρτισης? Απόψεις έχουν κατατεθεί πολλές, πειράματα έχουν γίνει επίσης πολλά, η συζήτηση είναι πολύ μεγάλη και χωρίς προφανείς απαντήσεις. Είναι όμως μία καλή ευκαιρία να ανοίξει. Γιατί στην τωρινή συγκυρία οι προσεγγίσεις για την εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης, τον ελεγχό της και τις ροές του χρήματος μοιάζουν επιφανειακές αν δεν ασχοληθούμε με την ουσία της παραγωγικής οργάνωσης και κουλτούρας με νέα σχήματα και μία αναθεωρημένη οπτική της ένοιας «αποτελεσματικότητα».

Written by Christos

19 Οκτωβρίου 2008 at 4:46 μμ

Τα όρια της συσσώρευσης κεφαλαίου

leave a comment »

Στην διάλεξη του ο Wolf διατείνεται ότι το βαθύτερο πρόβλημα που οδήγησε στην κρίση είναι η ανακολουθία μεταξύ παραγωγικότητας και μισθών τα τελευταία 30 χρόνια. Μία ανακολουθία που οδήγησε στην συσσώρευση ολοένα και μεγαλύτερης ποσότητας κεφαλαίου και στη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων. Αυτό το γεγονός ταυτόχρονα με την τεχνητή διατήρηση της ζήτησης και του υψηλού επιπέδου κατανάλωσης των αμερικανών έδωσε την ευκαιρία στους καπιταλιστές να εφαρμόσουν ένα κόλπο grosso. Να στηρίζουν την απαραίτητη για αυτούς κατανάλωση όχι στο πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων, αλλά στην μεταφορά προς αυτούς ενός μεγάλου μέρους των συσσωρευμένων κεφαλαίων με την μορφή έντοκων δανείων. Έτσι το κεφάλαιο ωφελήθηκε διπλά.

Η ανάλυση είναι σωστή και θέτει ένα πραγματικό ερώτημα (έχει τεθεί από τον Μαρξ εδώ και καιρό) ακόμη και στους οπαδούς του καπιταλισμού. Έχοντας ως δεδομένο ότι καπιταλιστική συσσώρευση αποτελεί ίσως το μοναδικό αποτελεσματικό εργαλείο ανάπτυξης μέσω των επενδύσεων, μήπως θα πρέπει κάποια στιγμή να συζητήσουμε τα όρια της; Είναι φανερό ότι ένα μεγάλο μέρος της κρίσης οφείλεται στη συσσώρευση τεράστιας ρευστότητας τα τελευταία 10 χρόνια. Μία ρευστότητα που όπως φάνηκε οι κάτοχοι της δεν μπόρεσαν να διαχειριστούν, οι παραγωγικές επενδύσεις τους κορέστηκαν ενώ την ίδια ώρα δεν συνέβη το ίδιο και με την δίψα τους για κέρδος. Έτσι ήταν πλέον μονόδρομος το στήσιμο κερδοσκοπικών διαδικασιών υψηλού επιπέδου που θα τους επέτρεπε να μην πετάξουν την ρευστότητα τους στα σκουπίδια. Φαίνεται λοιπόν ότι υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο καμπής στο μέγεθος της συσσώρευσης πέρα από το οποίο το κεφάλαιο παύει να είναι παραγωγικό και χρήσιμο και μπαίνει σε έναν φαύλο κύκλο γιγάντωσης τρώγοντας τα σωθικά της πραγματικής οικονομίας η οποία κάποια στιγμή εκδικείται. Ιδού λοιπόν το πεδίο παρέμβασης της κοινωνίας ή του κράτους: Θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι η συσσώρευση θα είναι μεν υπαρκτή, δεν θα αφήνεται όμως να ξεπεράσει τα κρίσιμα όρια της.

Το πώς μπορεί να γίνει αυτό είναι ένα μεγάλο ερώτημα, μπορούμε όμως να ξεκινήσουμε από την συζήτηση για την σύνδεση των μισθών όχι με τον πληθωρισμό αλλά με το μείγμα ανάπτυξης-παραγωγικότητας-πληθωρισμού το οποίο αποτελεί έναν πιο ακριβή δείκτη για το πώς πρέπει να μοιράζονται οι υπεραξίες της παραγωγής μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Θα πρέπει, επίσης, να συζητήσουμε σε άλλη βάση για την προέλευση του πληθωρισμού και τους τρόπους ελέγχου του, μιας και από ότι φαίνεται όλες οι μέχρι σήμερα μέθοδοι τιθάσευσής του (περιορισμός μισθών, αύξηση επιτοκίων) έχουν το side effect της ολοένα και μεγαλύτερης συσσώρευσης η οποία όπως φάνηκε μπορεί να αποβεί πολύ πιο καταστροφική από ότι ο πληθωρισμός αυτός καθαυτός.

Η παρούσα κρίση, λοιπόν, αποτελεί μία πολύ καλή ευκαιρία να ανοίξει πάλι η συζήτηση περί των σχέσεων κεφαλαίου – εργασίας, σε ένα άλλο πλέον επίπεδο, με σκοπό όχι την καταστροφή του καπιταλισμού αλλά την κατανόηση των ορίων του, με σκοπό κυρίως την προστασία του και την διατήρηση των ευεργετικών για την παγκόσμια ευημερία χαρακτηριστικών του.

Written by Christos

19 Οκτωβρίου 2008 at 3:26 μμ

Μίνι αφιέρωμα στην κρίση ξεκινώντας από τα αριστερά

leave a comment »

Οι οικονομικές κρίσεις ειναι πάντα η χαρά του κάθε Μαρξιστη καθηγητή. Όπως ο κος Richard Wolf καθηγητής οικονομίας στο πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης ο οποίος δίνει μία απολαυστική διάλεξη ερμηνείας της τρέχουσας οικονομικής κρίσης.

Όπως κάθε ανάλυση που βασίζεται στον Μαρξιανό τρόπο σκέψης έτσι και αυτή έχει δύο μέρη, την ολοκληρωμένη ερμηνεία της υφιστάμενης πραγματικότητας από τη μία και από την άλλη την γεμάτη ελλείψεις και ερωτηματικά πρόταση διεξόδου. Ξεκινώντας ένα μίνι αφιέρωμα στην χρηματο-οικονομική κρίση, στα επόμενα δύο (1, 2,) posts θα σταθώ σε δύο σημεία της διάλεξης Wolf που έχουν κατ’ εμέ μεγάλο ενδιαφέρον. Αλλά πρώτα παρακολουθήστε την διάλεξη μέχρι τέλους, αξίζει.

Written by Christos

19 Οκτωβρίου 2008 at 1:39 μμ

Ασφαλιστικό – Αλήθειες και προτάσεις

leave a comment »

Η ΑΡΣΗ έχει κάνει μία πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη σχετικά με τις ελληνικές συντάξεις σε σύγκριση με τις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ. Θέτει με σαφήνεια δύο πολύ σημαντικά θέματα.

Καταρχήν τις κραυγαλέες ανισότητες:

Όλοι ξέρουμε ότι το ελληνικό σύστημα των συντάξεων είναι κατακερματισμένο σε δεκάδες ταμεία με πολύ μεγάλες ανισότητες μεταξύ διαφόρων επαγγελματικών κατηγοριών: Πρώτον, ανισότητες ως προς τη χρηματοδότηση. Εδώ έχουμε αφενός τις εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών για τους μισθωτούς, ή μόνο των ίδιων των ασφαλισμένων για όσους εργάζονται σε καθεστώς ελεύθερου επαγγελματία. Υπάρχουν διαφορές, και ενώ τα τελευταία χρόνια επιχειρήθηκαν κάποιες αλλαγές στην κατεύθυνση της εξίσωσης, στο δημόσιο τομέα εξακολουθούν να ισχύουν πολύ πιο γενναιόδωρες εργοδοτικές εισφορές. Και αφετέρου την ενίσχυση με δημόσιους πόρους, είτε απ’ ευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό, είτε με τους λεγόμενους «κοινωνικούς πόρους», τις ειδικές κρατήσεις πάνω σε διάφορες υπηρεσίες που καταβάλλουν οι αγοραστές τους υπέρ συγκεκριμένων επαγγελματικών κατηγοριών. Τα πιο γνωστά παραδείγματα επαγγελμάτων όπου η ενίσχυση της υπόλοιπης κοινωνίας προς τα ταμεία τους είναι αναλογικά, δηλαδή ανά ασφαλισμένο, πολύ μεγαλύτερη παρόσο π.χ. η κρατική επιχορήγηση στο ΙΚΑ, είναι οι μηχανικοί, οι νομικοί και οι δημοσιογράφοι. Αποτέλεσμα: λαμβάνουν πολύ υψηλότερες συντάξεις από όσο θα δικαιολογούσαν οι εισφορές που καταβάλλουν από το ατομικό τους εισόδημα.

Καμία μεταρρύθμιση που δεν αντιμετωπίζει την ύπαρξη ανισοτήτων δεν μπορεί να βασιστεί σε κοινωνική συναίνεση και αυτό είναι ένα δεδομένο που δεν φαίνεται να κατανοούν ούτε η κυβέρνηση ούτε οι συνδικαλιστικές οργανώσεις τόσο σε συντεχνιακό επίπεδο όσο και σε κεντρικό.

Aλλά προπάντων απαιτείται μια μελέτη που θα αποτυπώνει επακριβώς τί ισχύει σε κάθε περίπτωση. Διότι η αναγκαία μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος είναι και θέμα ανακατανομής πόρων. Για να μπορέσουν να τη διαπραγματευθούν με το κράτος και τους εργοδότες οι διάφορες κατηγορίες των ασφαλισμένων, αλλά και οι άνεργοι, και οι ανασφάλιστοι που επίσης πρέπει να έχουν δικαιώματα, χρειάζεται να έχουν πλήρη εικόνα της υφιστάμενης κατανομής των πόρων.

Το δεύτερο σημαντικό κομμάτι στο οποίο αναφέρεται είναι η εισφοροδιαφυγή και τα παράδοξα που την συνοδεύουν όπως το γεγονός ότι πριν αποφασίσουμε να την κυνηγήσουμε, πρέπει καταρχήν να σταματήσουμε να την ενθαρρύνουμε.

Ταυτόχρονα, και με ακόμα μεγαλύτερη έμφαση, καταγγέλλεται το απαράδεκτα χαμηλό επίπεδο της μεγάλης πλειονότητας των συντάξεων, που δεν επαρκεί για την κάλυψη των βασικών αναγκών των ηλικιωμένων. Στη δημόσια συζήτηση όμως, όπως διεξάγεται, πολύ λίγο συνδέονται αυτά τα δύο πράγματα: ότι δηλαδή για την πλειονότητα των συνταξιούχων του ΙΚΑ π.χ. οι συντάξεις είναι τόσο χαμηλές επειδή βασίζονται μόνο σε δεκαπέντε χρόνια εισφορών. Και ακόμα λιγότερο αναφέρεται το γεγονός ότι εδώ έχει ενσωματωθεί ένας μηχανισμός που ενθαρρύνει την εισφοροδιαφυγή. Επειδή οι συντάξεις που θα αντιστοιχούσαν σε δεκαπέντε χρόνια εισφορών θα ήσαν ακόμα χαμηλότερες, οι κατώτατες συντάξεις του ΙΚΑ επιχορηγούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό ώστε να φθάσουν σε ένα επίπεδο που αντιστοιχεί σε 23 χρόνια εισφορών. Αλλά έτσι, για κάθε πρόσθετη εισφορά ανάμεσα στα 15 και τα 23 χρόνια ο ασφαλισμένος δεν κερδίζει τίποτα απολύτως.

Τελειώνοντας αναφέρει πολύ σημαντικά στοιχεία από την έκθεση του ΟΟΣΑ Pensions at a Glance 2007 που αποδεικνύουν ότι:

Η σύγκριση με τις άλλες χώρες βοηθάει να καταλάβουμε ότι οι παράμετροι του ελληνικού συστήματος των συντάξεων δεν είναι δυνατό να διατηρηθούν. Το ζήτημα είναι να ανοίξουμε στη χώρα μας μια διαδικασία κοινωνικής διαπραγμάτευσης που να στηρίζεται πάνω σε όλα τα πραγματικά δεδομένα. Για να τις αλλάξουμε, αυτές τις παραμέτρους, σε μια κατεύθυνση ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η πρόταση της ΑΡΣΗ για το ασφαλιστικό έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Written by Christos

19 Μαρτίου 2008 at 12:18 πμ

Siemens

3 Σχόλια

Το σκέφτομαι από το πρωί.

Μήπως ήρθε η ώρα να δείξουμε στην Siemens και σε διάφορους περίεργους τύπους ότι δεν είμαστε και τόσο μπανανία όσο θέλουν κάποιοι.

Μήπως κάτι πρέπει να μας πει η Siemens;

Υπάρχει τρόπος να την πιέσουμε εμείς; Μια που ο Καραμανλής αδυνατεί λόγω σεμνότητας και ταπεινότητας;

Υπάρχει τρόπος;

εγώ λέω : ΝΑΙ

Σημείωση:

Ακολουθούν τα δύο διαγράμματα σχετικά με την υπόθεση Siemens από την πρόσφατη δημοσκόπηση της Public Issue, Πολιτικό Βαρόμετρο για λογαριασμό του Σκάι και της Καθημερινής.

Πιστεύετε ότι υπάρχουν Έλληνες πολιτικοί και κόμματα που πήραν χρήματα από τη Siemens;

Ποια κόμματα αφορά η υπόθεση Siemens;

Ποια κόμματα αφορά η υπόθεση Siemens

Written by κώστας (provocator)

13 Φεβρουαρίου 2008 at 1:16 πμ

Διαφάνεια made in USA

3 Σχόλια

Πολλοί πιθανόν να γίνουν λίγο καχύποπτοι αλλά οι αμερικανοί (όσα και αν τους καταλογίζουμε) δείχνουν, αν μη τι άλλο, τον δρόμο προς τα εργαλεία της διαφάνειας. Δείτε το USAspending.com (από vrypan και cosmix).

Written by Christos

15 Ιανουαρίου 2008 at 12:52 πμ

Αναρτήθηκε στις Οικονομία, Πολιτική

Tagged with ,

Φιλελεύθερα πλαφόν

with one comment

Το e-rooster κριτικάρει την αντίδραση της κυβέρνησης στις προθέσεις της MIG για τον OTE, αναπτύσσοντας γνωστά φιλελεύθερα επιχειρήματα. Γράφει:

Εδώ έχουμε το μεγαλύτερο ελληνικό private equity fund να προσπαθεί και να βρίσκεται κοντά σε ότι δεν μπόρεσε να κάνει μια γενιά φιλελεύθερων πολιτικών, την ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση του ΟΤΕ, το σύμβολο του κρατισμού στην Ελλάδα. Αυτή θα ήταν μια μεγάλη νίκη για τον οικονομικο φιλελευθερισμο στην Ελλάδα (μην ξεχνάμε ότι η μοναδική νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση που είχε ποτέ η Ελλάδα έπεσε στη μάχη για την ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ).

Έχω κάποιες αντιρρήσεις, όχι ως προς την θεωρητική ορθότητα των όσων λέει, αλλά σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των αρχών του φιλελευθερισμού σε περιπτώσεις όπως αυτή της MIG.

Αν η MIG θέλει να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό της εσωτερικής αγοράς καλό θα ήταν να επενδύσει τα απεριόριστα κεφάλαια της σε καινοτόμες επιχειρήσεις. Από τόσο μεγάλους παίκτες το μόνο χρήσιμο που μπορεί μία χώρα σαν την Ελλάδα να αποκομίσει είναι η ανάληψη ρίσκου. Αν δεν επενδύσει η MIG σε νέα τεχνολογία και καινοτόμες προσπάθειες τότε ποιος?

Δυστυχώς μέχρι τώρα αρκείται στο να διαφημίζει την απόκτηση και τον έλεγχο μεγάλου μέρους των παραδοσιακών βιομηχανιών της χώρας οι οποίες θα παρέμεναν κερδοφόρες και χρήσιμες και χωρίς τον κύριο Βγενόπουλο. Μέχρι τώρα έχει κάνει απλώς πλουσιότερα κάποια ιστορικά τζάκια της Αθήνας.
Ο συγγραφέας του e-rooster έχει δίκιο. Θεωρητικά καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να βάζει πλαφόν στην συμμετοχή ιδιωτών σε επιχειρήσεις. Έχει όμως κάθε ρεαλιστικό δικαίωμα και ανάγκη να αξιολογεί και να επιλέγει σε ποιους θα πουλήσει, να αντιστέκεται σε επιθετικές κινήσεις όπως ο κάθε ιδιώτης και να προστατέυει την εταιρία της από κακούς μνηστήρες (κάτι που δεν έκαναν οι ιδιώτες που πούλησαν άρον άρον στην MIG κερδοφόρες επιχειρήσεις). Όταν μάλιστα το κριτήριο δεν είναι αποκλειστικά το κέρδος τότε το δικαίωμά και η ανάγκη της πρέπει να είναι λίγο περισσότερο σεβαστά.
Και θα πρέπει να είμαστε κι εμείς λίγο πιο προσεκτικοί. Ανάμεσα στην ελεύθερη αγορά των μετριοτήτων-μεγαλοεπενδυτών που απλώς εκμεταλλεύονται ξένα κεφάλαια για να κερδοσκοπήσουν αυτοί και οι φίλοι τους και των κρατικών πλαφόν που έχουν σκοπό την ποιοτική αναβάθμιση των εισαγόμενων επενδύσεων, προτιμώ αναφανδόν το δεύτερο. Για μένα το ζητούμενο είναι ένας φιλελευθερισμός απαλλαγμένος από δογματισμούς και αυταπάτες.

Written by Christos

18 Δεκεμβρίου 2007 at 12:33 πμ

Αναρτήθηκε στις Οικονομία

Tagged with , ,

Τα σοβιέτ των χρηματαγορών

7 Σχόλια

Oil study

© Villi.Ingi / flickr

Εδώ και αρκετό καιρό ο καπιταλισμός άρχισε να δείχνει την σκοτεινή πλευρά του. Και είναι πλέον φανερή ακόμη και σε ανθρώπους σαν εμένα που η απογοήτευση από την αριστερά, τους μετάλλαξε σε μουτζαχεντίν της ελεύθερης αγοράς. Τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα και η σαφής χρησιμότητα τους δίνουν σταδιακά την θέση τους σε μία νέα μορφή συγκεντροποίησης των αγορών, την τιτλοποίηση των πάντων. Το πετρέλαιο και η τιμή του αποτελούν το πρώτο ορατό δείγμα μίας μεταστροφής που μπορεί να αποβεί μοιραία.

Το πετρέλαιο είναι ένα προϊόν η τιμή του οποίου καθορίζεται υπό κανονικές συνθήκες από τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης. Η αγορά πετρελαίου ορίζεται από τις κινήσεις των παραγωγών, των μεταποιητών, των διανομέων και των καταναλωτών. Οι τεχνικές που χρησιμοποιεί ο καθένας μπορεί να μην είναι πάντα στην κατεύθυνση του υγιούς ανταγωνισμού, όμως η διάχυση της λειτουργίας της αγοράς στους φυσικούς της παίκτες, οδηγεί τις περισσότερες φορές στις απαραίτητες διορθώσεις.

Τι γίνεται όμως όταν ένα αγοραίο προιόν σαν το πετρέλαιο τιτλοποιείται? Όταν η αξία του μετατρέπεται από αξία προιόντος σε αξία τίτλου? Τότε εισβάλουν στην αγορά νέοι, ισχυροί κεφαλαιακά, παράγοντες οι οποίοι δίνουν στο προιόν νέο περιεχόμενο και συνεπώς νέα αξία. Μεταλλάσουν τους παράγοντες επηρεασμού τις τιμής. Έτσι η παραγωγική δυνατότητα, τα αποθέματα, το επίπεδο της κατανάλωσης χάνουν την σύνδεση τους με την τιμή του προιόντος και μετατρέπονται σε απλά άλλοθι κερδοσκοπίας. Η τιμή του πετρελαίου καθορίζεται πλέον από την χρονική στιγμή, τις επενδυτικές στρατηγικές, τα καρτέλ των funds, τους έξυπνους και ανόητους επενδυτές. Οι παραγωγοί και οι χρήστες του προιόντος μένουν εκτός και αρκούνται στο να πληρώνονται ή να πληρώνουν.

Είναι η νέα αυτή κατάσταση μία διαφορετική μορφή αγοράς? Σαφέστατα όχι. Όποιον ορισμό και αν χρησιμοποιήσει κανείς. Καταρχήν η προσφορά και η ζήτηση απομακρύνονται από τους φυσικούς τους φορείς. Οι μηχανισμοί των τιμών καθορίζονται πλέον κεντρικά, μέσα από ένα ιδιότυπο πάρε δώσε μεταξύ ομοειδών παραγόντων. Δημιουργέιται στο μέσο της αγοράς ένας κόμβος που συγκεντρώνοντας την κίνηση του προιόντος προσδιορίζει μόνος του τα χαρακτηριστικά της προσφοράς και της ζήτησης μέσω ενός εσωτερικού μηχανισμού κερδοσκοπίας. Η αξία του πετρελαίου μετατρέπεται σε αξία της κατοχής του πετρελαίου και αυτή με την σειρά της σε αξία της αξίας της κατοχής του πετρελαίου. Το πετρέλαιο που παράγει ενέργεια γίνεται χαρτί που παράγει κέρδος. Το προιόν μετουσιώνεται και συνεπώς τόσο οι παραγωγοί όσο και οι καταναλωτές του αλλάζουν. Και δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα με αυτό το φαινόμενο αν δεν ίσχυε το εξής παράδοξο, η ρευστότητα της αγοράς του νέου προιόντος να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά από τους καταναλώτές του παλιού. Με απλά λόγια, αγοράζουμε πετρέλαιο με την τιμή των τίτλων του πετρελαίου τους οποίους όμως δεν μπορούμε να κάψουμε σε κανέναν καυστήρα.

Όμως, όσο και αν διαφωνήσουν κάποιοι, όταν μία πολύ μικρή αγορά με τους δικούς της κανόνες επεμβαίνει και επιβάλλεται σε μία πολύ μεγαλύτερη αγορά με διαφορετικούς κανόνες και διαφορετικό προορισμό, τότε η δεύτερη ορίζεται πλέον ως κεντρικά κατεθυνόμενη αγορά. Και αυτό ακριβώς είναι σήμερα η αγορά του πετρελαίου, μία αγορά οι τιμές της οποίας είναι τεχνιτές και κεντρικά καθοριζόμενες. Ίσως όχι από κρατικά κέντρα, σίγουρα όμως από χρηματοοικονομικά. Και από ότι φαίνεται η κακοδιαχείριση και η αδιαφάνεια δεν αποτελούν χαρακτηριστικά του κράτους ως οικονομικού παράγοντα, αλλά εν γένει όλων των πόλων κεντρικής διαχείρισης των αγορών.

Όταν ένα προιόν των 60 δολαρίων έφτασε να αξίζει 100, σίγουρα κάποιος έβαλε το χέρι του. Και αυτό το χέρι δυστυχώς δεν είναι αόρατο. Γινόμαστε μάρτυρες της ραγδαίας εμφάνισης νέων σοβιέτ που από τα μίζερα γραφεία του κρεμλίνου και τις παγερές κολεκτίβες μεταφέρθηκαν στα sexy γραφεία του City και της Wall street. Ο νέου τύπου κεντρικός σχεδιασμός των αγορών ακολουθεί διαφορετικές τεχνικές αλλά έχει τους ίδιους στόχους. Το ερώτημα είναι αν θα υποστούμε την άνοδο και την κατάρρευση ενός ακόμα σοβιετικού συστήματος ή θα επιταχύνουμε την απαραίτητη νέα περεστρόικα ώστε να έρθει λίγο πιο έγκαιρα από την τελευταία.

Written by Christos

11 Δεκεμβρίου 2007 at 12:28 πμ

Αναρτήθηκε στις Οικονομία

Tagged with , ,